SÊMÊL MEDIA

مەکتەبا سیاسى یا پارتى راگەهاند، چ راستى بۆ گوهۆڕینا بەرپرسێن لقان نینە و داخواز ژ راگەهاندنێ و سۆشیال میدیاییێ کر خۆ ل دەف بینەر و خواندەڤانان ب پارێزن. مەکتەبا سیاسى یا پارتى رەتکر بەرپرسێن لقان بهێنە گوهۆڕین و راگەهاند، چەند رۆژەکن ل هندەک ژ میدیا و سۆشیال میدیایێ بابەت و دیراسات بۆ گوهۆڕینا بەرپرسێن لقێن پارتى دهێنە کرن کو دێ هێنە گوهۆڕین و ئەڤ یەکە دوورە ژ راستییێ. هەروەسا ئاشکراکر، باشە کەنالێن راگەهاندنێ و سۆشیال میدیا نووچەیێن خۆ ژ ژێدەرێن فەمرى و باوەرپێکرى وەرگرن دا باوەرییا خۆ ل دەف بینەر و خواندەڤانان ب پارێزن.

ئەندامەکێ مەکتەبا سیاسى یا بزاڤا سادیقوون بالێ سیاسى یێ عەسائیب ئەهل ئەلحەق راگەهاند، ل رۆژێن بهێن عەى زەیدى دێ سەرا هەولێرێ دەت و دێ ل گەل سەرۆک بارزانى کۆمبیت. د. سەعد سەعدى، ئەندامێ مەکتەبا سیاسى یا بزاڤا سادیقوون بالێ سیاسى یێ عەسائیب ئەهل ئەلحەق راگەهاندیە، چارچۆڤێ هەماهەنگییێ دو لژنە پێکئیناینە و ئێک دێ نڤیسین و دارشتنا بەرنامەیێ حکومەتا نوو یا ئیراقێ بیت و یێ دى ژى دێ بۆ دیارکرنا وزیران و دانوستاندنان ل گەل ئالییان بیت. هەروەسا ئاشکراکر، پاشى دێ بەرنامەیێ حکومەتێ کەڤیتە بەر دەستێ هەڤپشکێن سیاسى و ئەو ژى دێ بۆچوونا خۆ ل سەر دیارکەن. د. سەعد سەعدى ئاشکراکر، رۆژێن بهێن عەلى زەیدى دێ سەرا هەرێما کوردستانێ دەت و دێ ل گەل سەرۆک مەسعوود بارزانى کۆمبیت و پرسا ڤەگەڕیانا فراکسیۆنا پارتى و پشکدارییا پارتى د حکومەتا بهێت یا ئیراقێ دا مژارا سەرەکى یا کۆمبوونێ یە. ل دۆر پۆستان ژى وى سەرکردەیێ سادیقوون ئاشکراکر، هێشتا نەهاتینە ئێکلاکرن بەلێ ئەو گەشبینە کو کابینەیا بهێت بەرى دەمێ خۆ دێ هێتە تەمامکرن.

كۆمسیارێ وزه‌یێ یێ ئێكه‌تییا ئه‌ورۆپا راگه‌هاند؛ ژ ده‌سپێكا شه‌ڕێ ئه‌مریكا و ئسرائیلێ دژی ئیرانێ، تێچوویێ وزه‌یێ یێ زێده‌  گه‌هشتییه‌ 24 ملیار یۆرۆیان، كو ئه‌ڤه‌ رامانا هندێ دده‌ت ئه‌ورۆپا رۆژانه‌ نێزیكی 500 ملیۆن یۆرۆیان زیانێ دكه‌ت. ئه‌ڤرۆ رۆژا چارشه‌مبی، دان یۆرگنسن كۆمسیارێ وزه‌یێ یێ ئێكه‌تییا ئه‌ورۆپا راگه‌هاند؛ ره‌وشا بازاڕێ وزه‌یێ د خرابترین قۆیناغ دایه‌ و ‌ د باشترین سیناریۆ ژی دا دێ هه‌ر ب خرابی مینیت‌. ناڤبری گۆت ژی: "ئه‌م ل همبه‌ر ره‌وشه‌كا دژوار داینه‌ و چاڤه‌ڕێی چه‌ند هه‌یڤێن دژوارین." كۆمیسیارێ ئێكه‌تییا ئه‌ورۆپا هۆشداری ژ په‌یدابوونا قه‌یرانا سووته‌مه‌نییا فرۆكویان دا  د شه‌ش حه‌فتییێن بهێن دا. هه‌روه‌سا ئاماژه‌ ب هندێ كر، بهایێ گازا سروشتی یا شل ل جیهانێ د دو سالێن داهاتی دا سه‌قامگیر نابیت و كێم نابیت. یۆرگنسن دیار كر، هاڤینا بهێت دێ بۆ ئه‌ورۆپا گه‌له‌ك یا ب زه‌حمه‌ت بیت، ئه‌ڤه‌ ژی ژ به‌ر كێمییا سووته‌مه‌نیێ یه‌ ژ ئه‌نجامێ شه‌ڕێ ئه‌مریكا و ئیسرائیلێ دژى ئیرانێ و دائێخستنا ده‌رته‌نگا هورمز. نها ئێكه‌تییا ئه‌ورۆپا مژویلىرێكارێن به‌رهه‌ڤییێ یه‌ دا كو كارتێكرنا ڤی شه‌ڕی ل سه‌ر دابینكرنا سووته‌مه‌نییا فرۆكان كێم بكه‌ت.

یارییا ئامەدسپۆر ل گەل یانەیا بۆدرووم سپۆر ب ئەنجامێ (1-1) ب وەکهەڤی ب دویماهی هات. ئامەدسپۆرێ سەرکەڤتن بدەستڤەنەئینا، لێ هێشتا هیڤییێن وێ بۆ گەهشتنا خۆلا سۆپەرلیگا تورکیا یێن ماین و بتنێ یارییەکا دی یا مایە. ئامەدسپۆر کو نوکە د پلا دویێ یا خۆلا پلە ئێک یا تورکیا دایە، چاڤێ وێ ل هندێ یە ل دویماهییا وەرزێ ئەڤ سالە، بۆ ئێکەم جار د دیرۆکا خۆ دا بگەهیتە خۆلا سۆپەرلیگێ و بچیتە ناڤا رێزا یانەیێن مەزن یێن وی وەلاتی و هەڤرکییێ ل گەل گالاتەسەرای، بێشکتاش، فەنەرباخچە و یانەیێن دی بکەت. بۆ گەهشتن ب ڤێ ئارمانجێ، ئامەدسپۆر پێدڤی ب وێ چەندێ یە یارییا بهێت سەربکەڤیت و یانەیا "ئێرۆک سپۆر" کو هەڤرکا وێ یە، تووشی شکەشتنێ ببیت یان یەکسان ببیت. ئامەدسپۆر چەند ل هیڤییا بهێزبوونا خۆ و یاریا بھێتە، هۆسا ژی چاڤێ وێ ل هندێ یە کو یانەیا ئێرۆک سپۆر خالان ژدەستبدەت دا کو رێکا سەرکەڤتنا ئێکسەر بۆ ئامەدسپۆرێ خۆش ببیت.

بۆ جارا ئێکێ ل سەر ئاستێ ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ، پەیمانگەها پیڤەرێن کلینیکی و تاقیگەهی یا ئەمریکی(CLSI) مۆلەتا کلینیکی یا نەخۆشییێن فتریاتان (کەروویان) پێشکێشی (پ.د. ئاسیا عەبدولحەمید محەمەد) کر. پ.د. ئاسیا عەبدولحەمید، کو تایبەتمەندا گشتی یا مایکرۆبایۆلۆجی و تایبەتمەندا هویر یا مایکرۆبایۆلۆجی یە، ئەڤ ناسناڤە ژبەر کار و خزمەتێن وێ د بیاڤێ مایکرۆبایۆلۆجی و فتریاتان دا پێ هاتە دان. ب ڤێ یەکێ ژی، ئەو دبیتە ئێکەم دکتۆرە ل سەر ئاستێ ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ کو بشێت ڤی ناسناڤێ زانستی یێ بلند بدەستڤەبئینیت. ئەڤ دەستکەفتە وەک گاڤەکا گەلەک گرنگ دهێتە هژمارتن بۆ نۆشدارییا تاقیگەهێ ل ئیراقێ و هەرێما کوردستانێ، ب مەرەما پێشڤەبرنا پیڤەرێن تاقیگەهی و بلندکرنا ئاستێ کوالێتییا دەستنیشانکرنا نەخۆشییان ب رەنگەکێ زانستی و جیهانی.

ڤەکۆلەرێن زانکۆیا ئۆکسفۆرد رێگەکا نوی پێشڤەبرییە کو ب رێیا ژیرییا دەستکرد (AI) دشێت مەترسی یا سستبوونا دلی 5 سالان بەری رویدانێ پێشبینی بکەت، ئەڤ چەندە ژی وەک دەلیڤەکا زێرین بۆ پاراستنا ژیانا مرۆڤان و دەستوەردانا نءشداری یا بەروەخت دهێتە هژمارتن. تیمەکا ڤەکۆلەران ل زانکۆیا ئۆکسفۆرد ژیرییا دەستکرد بکارئینایە بۆ شرۆڤەکرنا وێنەیێن تیشکا (CT Scan) یا دلی. ئەڤ تەکنەلۆژیا نوی رۆناهییێ دئێخیتە سەر گوهۆرینێن گەلەک هویر یێن چەورییێ دەوروبەرێن دلی، کو ئاماژەنە بۆ تێکچوونا دەسپێکێ یا ماسۆلکەیێن دلی. ئەڤ نیشانێن ئاگەهدارکەر د پشکنینێن ئاسایی دا ناهێنە دیتن، بەلێ ژیرییا دەستکرد دشێت هەودانا دەستپێکێ یا دلی ئاشکرا بکەت، کو ئەگەرێ سەرەکییە بۆ سستبوونا دلی. تیما ڤەکۆلەران سیستەمێ ژیرییا دەستکرد ل سەر زانیارییێن 72 هزار نەخۆشان ل ئینگلتەرا تاقی کرییە، یێن کو د ناڤبەرا سالێن 2007 هەتا 2022ێ پشکنینێن تیشکێ بۆ هاتینە کرن. ئەنجامان دیارکرییە ئەو نەخۆشێن وەک "کەسێن خودان مەترسییا بلند" هاتینە دەستنیشانکرن، ئەگەرێ تووشبوونا وان ب سستبوونا دلی 20 جاران پتر بوویە ب هەڤبەری ل گەل کەسێن دی، هەروەسان هویربینییا ڤێ پشکنینێ د پێشبینیکرنا نەخۆشییێ دا گەهشتییە 86٪. دکتۆر سۆنیا بابو نارایان، رێڤەبەرا کلینیکی ل سازییا دلی یا بریتانی راگەهاند: "پترییا جاران سستبوونا دلی درەنگ دهێتە دەستنیشانکرن، ئەڤ چەندە ژی وێ رامانێ ددەت کو ماسۆلکەیێن دلی زیانەکا مەزن دیتییە کو دشیان دابوو رێگری لێ بهێتە کرن. ئەڤ رێکا نوی دێ هاریکارییا نۆشداران کەت کو نەخۆشییێ زوی دەستنیشان بکەن و چاڤدێرییەکا هویر بۆ وان کەسان بکەن یێن ل ژێر مەترسییێ." پرۆفیسۆر شارالامبۆس ئەنتۆنیادیس، سەرپەرشتێ ڤێ ڤەکۆلینێ ئاماژە ب وێ چەندێ کر، ئەڤ رێکە دشێت ب بێ-دەستێوەردانا مرۆڤی ئاستێ مەترسییێ بۆ هەر نەخۆشەکی دیار بکەت، ئەڤە ژی دێ رێیێ بۆ نۆشداران خۆش کەت بریارێن باشتر بدەن و فشارێن ل سەر نەخۆشخانەیان ژی کێم بکەن.